Ако соберам храброст и слезам долу,
до брегот,
до самото срце на Темнината да погледнам
и да побарам да ми те вратат,
тие би прашале, со што си го заслужила тоа
и зошто твојата љубов е поголема
или тагата посилна од другите?
Не знам, би чекала, би се надевала,
во простор без време, без глас,
без пулс или само со трепет на срцето,
би се надевала дека уште еднаш ќе те видам.
Мојата љубов не е поголема,
ниту мојата тага е посилна, само во мене обете се најголеми,
како крилја оловни на рамената
кога се свртувам и враќам кон светлината,
таму кадешто припаѓам.
Би чекорела претпазливо, со надеж,
исчекувајќи го шумот на твоето дишење зад себе,
и не би смеела да се свртам, никако,
сè додека не ја видам мојата сенка во чистината
и празнината што нежно ме прегрнува, како ти некогаш.
Во мугрите, гласни беа
штурците скриени во високата трева.
Сонцето сè уште спиеше, а
морето беше темно и студено
додека тргнувавме на пат за Атина.
Одамна беше, мајка ми сакаше да го види
Акропол, да се наслуша од грчкиот што
одѕвонуваше во неа,
гласот на Антигона и на Едип,
иако ѝ велеа дека не се живее од тоа.
Беше топло јулско утро
кога го оставивме
маслинестото море зад нас
и влеговме во Тесалија, црвената земја на овчарите и облаците,
се разделував тоа лето од моето детство
и чекав да се вљубам
иако ми велеа дека е рано
и дека треба добро да се размисли.
Лариса се тресеше во зажарениот воздух
наТесалија, која не познава море,
чие жито се класи веќе во јуни,
но тогаш не го знаев тоа,
сакав многу да читам,
ми велеа дека не се живее од тоа.
Во Ламија, на градскиот плоштад,
старци седеа под стеблата со портокали,
за прв пат го видов плодот на дрво
и дрвените столчиња на грчка таверна,
немаше неонски реклами, евра и долари,
сите зборуваа само грчки
убедени дека нивниот јазик е најстар и најубав.
За грст стуткани драхми, преноќивме
во грд хотел
со камен под и кревети од алуминиум,
само хотелот имаше неонска реклама,
Грција беше сиромашна и невина,
Грција беше опора, горда и сама,
Грција беше своја и ја чуваше својата чест.
Мама плачеше кога го виде Акропол,
викаше од среќа кога се спуштивме во градот,
до Синтагма и Омонија,
ја гледавме смената на стража пред Парламентот,
татко ми возеше од границата и беше уморен,
еве каде ве доведов,
бидете среќни и паметете.
Не знаеше дека ме остава на овој пат засекогаш,
дека целиот живот ќе патувам до Атина,
иако ми велеше дека од тоа не се живее,
залудно, јас веќе живеев од тоа.
Поминав низ капијата на бескрилата Ника,
ги прегрнав со очи измачените столбови на Партенон,
од Акропол се постила прекрасен поглед на градот
со рамните покриви и резервоарите за вода,
Грција сè уште беше чиста и горда,
мирисаше само на морска сол, на зачини и на бензин.
Во Атина се напоив од историјата и убавината
што течеше околу нас,
мама живописно, убаво раскажуваше
поклонувајжи ѝ се на антиката што толку ја сакаше
иако ѝ велеа дека од тоа не се живее.
Се збогував со детството таа вечер
во еден скромен атински хотел,
внимателно пишувајќи дневник
кој подоцна го изгорев, срамејќи се,
ми рекоа дека од пишување не се живее
и беа во право.
Запишав сè за тој волшебен ден
што ми го смени животот
кога ме допреа крилјата на Ника Победоносната
/ и влажниот хитон на Ника од Самотрака
во кој ѕурев во Лувр
десет години подоцна, во нејзиниот совршен папок/,
вдишав тогаш и нешто невидливо
кога минавме покрај жешките карпи на Парнас
и застанавме во врелината на Делфи,
не требаше да ме водат во храмот на Аполон,
не се осмелија да ми го покажат сето тоа,
а потоа - знаеш веќе што ќе ти кажам -
кога Пророчиштето ми зададе судбина
и дека ќе биде создадена од зборови,
тогаш ми рекоа дека не се живее од тоа.
Ноќва штурците врескаат во високата трева,
погласно од каде било друго освен овде,
под Олимп на бреговите на Егејот.
Додека ви го кажував ова, сонцето веќе зајде
зад планината на Зевс
оставајќи само нишки розова светлина за Посејдон,
колку да се знае кој е поголем бог.
Триесет и седум години по
таа вечер во хотел во Атина
во соба измачувана од светлината на неонската реклама
и вруќината на јулската ноќ во Атика,
патувам повторно по истиот пат,
во истиот автомобил,
времето не минува, се повторува,
доволно беше само да го видам
сообраќајниот знак што ме известуваше
дека сум 450 километри блиску до Атина
и веќе пишував текст што нема да го изгорам,
зашто сега знам дека од пишувањето се живее,
дека овој запис е животот сам
затоа што никаде освен во него не можам
да патувам уште еднаш до Атина
во автомобилот што го вози мојот татко
додека тој пее некои стари песни на кои се сеќава детето во него,
или вика од воодушевување и гнев, пцуејќи гласно,
а Грција беше сиромашна, невина и чиста
и таа знаеше дека тој, всушност, се радува.
Разбеснетиот јарец што крши гранки
меѓу ѕвездите
не знае дека си заминал.
Месечината со кловновско лице
се насмевнува, барајќи го својот одраз, и,
заљубена во себе,
не знае дека си заминал.
Ноќната пеперуга со кафени, вознемирени крилја,
се нафрла во светлината и, зашеметен,
се спушта на мојот вратот.
Чувствувам треперење и не знам
дали да го прашам -
каде си заминал?
Немата сенка од пеперугата
трепери на ѕидот.
Ако си тоа ти,
поведи ме со себе.
БОГОРОДИЦА ПЕРИВЛЕПТА ОХРИДСКА
Барајќи утеха,
се искачувам по стрмната улица,
Ти ја носам да ја видиш
мојата возрасна ќерка.
Со секој чекор поблиски нѝ се
езерото и небото,
минуваме низ Твоите двери,
три чекори и црн костен
што памети многу подолго
од мојето последно доаѓање.
Ти, Премудра, која сѐ знаеш
и секого го разбираш,
дозволи ми да се исповедам во Твојот скут,
затоа што само тука сите сме чисти,
деца без грев и со светло око
што Твојот скут ги штити.
Заедно сме на ова место,
татко и мајка повторно млади,
моите момчиња со малечката дланка во мојата рака,
гласовите на милите чиј лик нѝ го чуваш,
мојата млада ќерка пред Тебе
и како бебе што го чувствувам во својата утроба.
Ги држам децата во прегратка засекогаш,
Како Ти своето Богомладенче,
и се поклонувам пред Тебе
за љубовта што сум ја добила,
за љубовта што сум ја дала.
Богородице Премудра, Сезнајна,
кога ќе дојде часот, земи ме за рака
да полетам над белата свила на езерото,
врати ме во скутот и во светлината на византиската лулка,
направи ја паметам само на среќата,
направи да ме паметат како среќна.
Превод од српски:
Томислав Османли
Александра Ѓуричиќ е родена во 1963 година во Белград, каде што завршила основно училиште, гимназија и средно музичко училиште. Студирала музика на Академијата Моцартеум во Салцбург (1981-1984), историја на уметност и театарски студии на Филозофскиот факултет и на Факултетот за драмски уметности во Белград (1984-1988), каде што дипломирала и магистрирала во 1998 година. Објавила три книги од областа на историјата на музичкиот театар, „Историја на играта“, 1998, „Индекс на либрета од опера и балет“, 1999 и „Оперети и мјузикли, Индекс на либрета“, 2006. Авторка е на збирка литературни есеи „Грации на перото“, 2013. Објавува проза, поезија и есеи во списанија од 1995 година. Нејзините раскази се објавени во српските антологии „Чадор“, 2009, „Проза на пут“, 2012, „Кралица Лир и нејзините деца“, 2017 и „Повик на далечината“, 2020. Како литературен критичар и есеист, таа е долгогодишен соработник на дневните весници Политика, Блиц и Данас, како и на списанието Недељник. Поединечни раскази - подоцна собрани во прозната збирка „Лоза во улицата Рига од Фере“, во 2025 објавена на македонски јазик во издание на „ВиГ Зница“ и превод на Весна Дамчевска - добија неколку книжевни награди, од кои најзначајни се наградата „Лаза Лазаревиќ“ во 2018 година за расказот „Сосем обичен дан“, потоа наградата „Милутин Ускоковиќ“ во 2014 година за расказот „Градина од рози“, наградата „Лазар Комарчиќ“ во 2013 година за расказот „На 'ртот“ и наградата на Литературниот натпревар на Сојузот на еврејски општини во 2011 година за „Расказ на жица“. Александра Ѓуричиќ живее и работи во Белград.
